บทความนี้เขียนขึ้นสำหรับผู้บริหารและพนักงานต่างชาติสายวิชาชีพ (expat) ที่เข้ามาทำงานกับบริษัทในไทยผ่านนายจ้างโดยตรง ถ้าคุณกำลังหาข้อมูลเรื่องแรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมา ลาว หรือกัมพูชาที่เข้าไทยผ่านระบบ MOU เรื่องนั้นใช้กฎหมายและกระบวนการคนละชุดกับที่บทความนี้พูดถึง
Work Permit คือใบอนุญาตทำงานที่กรมการจัดหางาน (DOE) ออกให้ ระบุตำแหน่ง อาชีพหรือลักษณะงาน และบริษัทที่ผู้ถือใบอนุญาตทำงานด้วย (e-WorkPermit กรมการจัดหางาน) พูดง่ายๆ คือมันไม่ใช่ใบอนุญาต ‘ทำงานอะไรก็ได้ที่ไหนก็ได้’ แต่ผูกอยู่กับตำแหน่งและนายจ้างเจ้าเดียวเสมอ เปลี่ยนงานหรือเปลี่ยนบริษัทเมื่อไร ต้องขอใหม่เมื่อนั้น
Key Takeaways▾
- Work Permit คือใบอนุญาตทำงานที่ระบุตำแหน่ง อาชีพ และบริษัทเจาะจง ออกโดยกรมการจัดหางาน ไม่ใช่เอกสารที่ใช้ทำงานที่ไหนก็ได้
- Visa กับ Work Permit เป็นคนละเรื่องกัน Visa คือสิทธิ์อยู่ในประเทศ ส่วน Work Permit คือสิทธิ์ทำงาน ต้องมีทั้งสองอย่างถึงจะทำงานได้ถูกกฎหมาย
- ลำดับปกติสำหรับผู้ยื่นจากต่างประเทศคือ ขอ Visa Non-Immigrant B ที่สถานทูตไทย เข้าไทย แล้วยื่นขอ Work Permit กับกรมการจัดหางานในพื้นที่ที่ตั้งของสถานที่ทำงาน
- การขอใหม่ใช้มาตรา 59 (แบบ บต.25) ส่วนการต่ออายุใช้มาตรา 67 (แบบ บต.25 เช่นกัน) แยกกันคนละกระบวนการ ไม่ใช่แบบฟอร์มเดียวใช้ซ้ำ
สิทธิ์อยู่ในไทย กับสิทธิ์ทำงานในไทย เป็นคนละเรื่องกัน
คำถามที่คนถามบ่อยที่สุดคือ Work Permit ต่างจากวีซ่าทำงานอย่างไร คำตอบตรงๆ คือ Visa กับ Work Permit ตอบคำถามคนละข้อ Visa Non-Immigrant B ตอบคำถามว่า “คุณอยู่ในไทยได้ถูกกฎหมายไหม” ส่วน Work Permit ตอบคำถามว่า “คุณทำงานในไทยได้ถูกกฎหมายไหม” สองสิทธิ์นี้แยกออกจากกันโดยสิ้นเชิง มีวีซ่าอย่างเดียวโดยไม่มี Work Permit แล้วทำงาน ถือว่าทำงานผิดกฎหมายแม้จะอยู่ในไทยถูกกฎหมายก็ตาม
ต้องมีครบทั้งคู่ ไม่ใช่เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง
| มิติ | Visa (Non-Immigrant B) | Work Permit |
|---|---|---|
| ตอบคำถามว่า | อยู่ในไทยได้ไหม | ทำงานในไทยได้ไหม |
| หน่วยงานที่ออกให้ | สถานเอกอัครราชทูต/สถานกงสุลไทยในต่างประเทศ | กรมการจัดหางาน |
| ผูกกับอะไร | ตัวบุคคลและวัตถุประสงค์การเข้าประเทศ | ตำแหน่ง อาชีพหรือลักษณะงาน และบริษัทที่จ้าง |
| ต้องมีไหมถึงจะทำงานได้ | จำเป็น แต่มีอย่างเดียวยังทำงานไม่ได้ | จำเป็น มีวีซ่าอย่างเดียวทำงานไม่ได้ |
ถ้าอยากรู้ว่า Visa Non-Immigrant B เป็นวีซ่าประเภทไหน ขอที่ไหน และต่างจาก Work Permit ในทางปฏิบัติยังไง อ่านต่อได้ที่ Non-B Visa คืออะไร ต่างจาก Work Permit ยังไง
ใครต้องมีใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) บ้าง
คนต่างชาติที่จะทำงานในไทยต้องมี Work Permit ก่อนเริ่มทำงานเสมอ ไม่ว่างานนั้นจะเป็นตำแหน่งบริหาร ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง หรือพนักงานประจำทั่วไปในบริษัทที่จดทะเบียนในไทย และเพราะใบอนุญาตระบุตำแหน่งกับบริษัทไว้เจาะจง คนที่เปลี่ยนงานหรือเปลี่ยนบริษัทระหว่างอยู่ในไทยก็เข้าข่ายต้องยื่นใหม่เช่นกัน ไม่ใช่แค่คนที่เพิ่งเข้ามาครั้งแรก
โครงการที่ได้รับการส่งเสริมจาก BOI ใช้กระบวนการยื่นคนละเส้นทาง อ่านรายละเอียดเส้นทางนั้นได้ที่ Work Permit สำหรับโครงการ BOI
เส้นทางปกติสำหรับ Expat ที่ยื่นขอจากต่างประเทศ
สำหรับผู้ที่ยังไม่เคยเข้าไทยมาก่อน ลำดับปกติตามกรมการจัดหางานคือ ขอ Visa Non-Immigrant B ที่สถานเอกอัครราชทูตไทยในประเทศต้นทางก่อน จากนั้นเข้าประเทศไทย แล้วจึงยื่นขอใบอนุญาตทำงานกับกรมการจัดหางานในพื้นที่ที่ตั้งของสถานที่ทำงาน ไม่ใช่พื้นที่ที่พักอาศัย (คำถามที่พบบ่อย กรมการจัดหางาน)
ลำดับนี้เรียงผิดไม่ได้ จะยื่นขอ Work Permit ก่อนมี Visa Non-Immigrant B ไม่ได้ และจะทำงานก่อนได้ Work Permit ก็ไม่ได้เช่นกัน แม้จะถือวีซ่าประเภทอื่นอยู่ในมือแล้วก็ตาม เมื่อเอกสารครบถ้วน ผลการพิจารณาโดยทั่วไปจะตามมาภายใน 7 วันทำการ ตามข้อมูลของกรมการจัดหางาน ตัวเลขนี้คือกรอบเวลาเมื่อเอกสารครบเท่านั้น ไม่ใช่คำรับประกันสำหรับทุกเคส เพราะความครบถ้วนของเอกสารแต่ละบริษัทไม่เหมือนกัน
ขอใหม่กับต่ออายุ ใช้กฎหมายคนละมาตรา เอกสารก็ไม่เหมือนกัน
หลายคนเข้าใจว่าการขอ Work Permit ครั้งแรกกับการต่ออายุใช้กระบวนการเดียวกัน แต่ตามกรมการจัดหางาน ทั้งสองใช้ฐานกฎหมายคนละมาตรา การขอใหม่สำหรับผู้ที่ทำงานด้วยความรู้หรือทักษะใช้มาตรา 59 (แบบ บต.25) ส่วนการต่ออายุใช้มาตรา 67 (แบบ บต.25 เช่นเดียวกันในแง่แบบฟอร์ม แต่คนละมาตราทางกฎหมาย) (e-WorkPermit กรมการจัดหางาน)
| ประเภท | ฐานกฎหมาย | แบบฟอร์ม | ใช้เมื่อไร |
|---|---|---|---|
| ขอใหม่ (ทำงานด้วยความรู้/ทักษะ) | มาตรา 59 | บต.25 | ยังไม่เคยมี Work Permit หรือเปลี่ยนตำแหน่ง/บริษัท |
| ต่ออายุ (ทำงานด้วยความรู้/ทักษะ) | มาตรา 67 | บต.25 | ใบอนุญาตเดิมยังใช้อยู่ ใกล้หมดอายุ |
บริษัทที่มีพนักงานต่างชาติหลายคนควรมีระบบติดตามวันหมดอายุแยกเป็นรายบุคคล เพราะแต่ละคนอาจได้ Work Permit คนละรอบเวลากัน ส่วนเอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับรอบต่ออายุโดยเฉพาะ เราสรุปไว้แล้วใน เอกสารต่ออายุ Work Permit ที่ต้องเตรียม
บริษัทต้องทำอะไรบ้าง ก่อนพนักงานต่างชาติเริ่มงานได้
คำถามที่นายจ้างมักถามคือ บริษัทต้องทำอะไรบ้าง ก่อนอื่นบริษัทต้องมีคุณสมบัติที่กรมการจัดหางานกำหนดสำหรับการจ้างแรงงานต่างชาติก่อน เช็คคุณสมบัติเบื้องต้นได้จาก บริษัทแบบไหนขอ Work Permit ให้พนักงานต่างชาติได้บ้าง จากนั้นต้องเตรียมเอกสารฝั่งนายจ้างให้ครบสำหรับยื่นคำขอ Work Permit ให้พนักงาน คู่ขนานไปกับที่พนักงานเตรียมเอกสารฝั่งตัวเอง
จากประสบการณ์ที่ Simple Outsource ดูแลกระบวนการนี้ให้ลูกค้า ขั้นตอนที่คุ้มค่ากับเวลามากที่สุดคือการตรวจชุดเอกสารของทั้งนายจ้างและพนักงานให้เรียบร้อยก่อนส่งคำขอ ไม่ใช่ส่งไปก่อนแล้วค่อยแก้ทีหลัง เพราะการแก้เอกสารระหว่างรอผลพิจารณาใช้เวลานานกว่าการตรวจให้ครบตั้งแต่ต้นเสมอ นี่คือสิ่งที่ทำให้กรอบเวลา 7 วันทำการมีความหมายจริง ไม่ใช่แค่ตัวเลขในเอกสารราชการ
ขั้นต่อไปที่ควรทำ
ถ้าคุณเป็น expat ที่กำลังจะย้ายมาทำงานในไทย หรือเป็นบริษัทที่กำลังเตรียมจ้างพนักงานต่างชาติ จุดที่ควรเช็คก่อนคือลำดับ Visa Non-Immigrant B ไปสู่ Work Permit ให้ถูกต้อง และเตรียมเอกสารนายจ้างกับพนักงานให้ครบก่อนยื่น
Simple Outsource ช่วยตรวจชุดเอกสารของนายจ้างและพนักงานก่อนยื่นคำขอ และดูแลกระบวนการขอวีซ่ากับใบอนุญาตทำงานทั้งสาย ถ้าอยากให้ทีมช่วยตรวจความพร้อมของบริษัทก่อนเริ่มกระบวนการ ดูรายละเอียดบริการขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงานของเราได้ ไม่มีข้อผูกมัด คุยกับทีมก่อนตัดสินใจได้เสมอ